رشيد الوطواط
36
مطلوب كل طالب
معنى اين كلمه بتازى : البغى ذميم ومرتعه وخيم ، يسوق صاحبه إلى النصب والعناء ، لابل يقوده إلى العطب والفناء . معنى اين كلمه بپارسى : هر كه ستم كند وزيادتي جويد وقدم از جاده ودايرهء انصاف وانتصاف بيرون نهد شومى آن حال درو رسد ودر أنياب نوائب وأظفار مصائب هلاك گرداند ، شعر : بغى شوم است گردبغى مگرد * بغى بيخ حيات را بكند مرد را از صف بقا ببرد * تا كه أو در كف فنا فكند كلمهء هفتاد وچهارم - في كل جرعة شرقه ومع كل أكله غصة ( 1 ) . در هر جرعتي يك بار آب بگلوبما ندنى است ، وباهر طعامي يكبار بگلودر گرفتنى است . معنى اين كلمه بتازى : خير الدنيا مختلط بشرها ونفعها ممتزج بضرها ، فمع كل فرحه ترحه ، ومع كل حبرة عبرة ، ومع كل ربح خسار ، ومع كل خمر خمار ( 2 ) ومع كل منحة محنة . معنى اين كلمه بپارسى : در دنيا هيچ گل بي خار وهيچ مى بي خمار ( 3 ) وهيچ
--> ( 1 ) - درنهج البلاغة در دو مورد نقل شده ( باب خطب وباب كلم قصار ) ليكن به اين عبارت : " مع كل جرعة شرق ، ومع كل أكلة غصص " ( ج 2 شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد چاپ أول مصرص 423 ، ج 4 ص 330 ) و " أكله بظم همزه بمعنى لقمه وبفتح همزه بناء مره است . ( 2 ) - در نسخهء دانشگاه باضافه : " ومع كل صحة علة ومع كل عزة ذلة ، ومع كل عسره يسره " وبه نظر مير سد كه از الحاقات كاتبان باشد وبا توجه بمقابله " يسره " با " عسره " اين مطلب ثابت مىشود زير اكه " يسره " به اين وزن بمعين آسانى كه در مقابل عسرت باشد در كتب لغت وأدب به نظر نمىرسد تا مثل رشيد وطواط كه به تصديق همهء أهل فن نراد نطع أدب است آنر بكار برد . ( 3 ) - نظير اين مضونست آنچه سرودهاند : " دلى كو كه از چرخ بارى ندارد * رخى كز حوادث غباري ندارد " " نظر در گلستان آفاق كردم * گلى نيست در وى گه خارى ندارد " " بگرد خرابات گيتى دو يدم * سرى نيست در وى خمارى ندارد " " بعبرت نگر در جهان تا ببينى * كه ملك جهان اعتباري ندارد "